Trekking w Portugalii to nie dodatek do plażowego urlopu, lecz osobna, pełnoprawna przygoda, a szlaki piesze w Portugalii potrafią zaskoczyć różnorodnością bardziej niż niejedno alpejskie pasmo. Ten poradnik prowadzi przez najważniejsze trasy górskie kraju – od kontynentu, przez Azory, po krótkie spojrzenie na Maderę – z naciskiem na miejsca, które wciąż czekają na odkrycie.
Jakie góry są w Portugalii?
Odpowiedź jest bardziej złożona, niż się wydaje, bo kraj rozciąga się na trzech odrębnych „piętrach” geograficznych. Na kontynencie najwyższym pasmem jest Serra da Estrela, przecinają go też Peneda-Gerês, Serra da Lousã, Serra da Arrábida czy Serra de Monchique na południu. Na Maderze wulkaniczny grzbiet wznosi się w koronie Pico Ruivo, a na Azorach dominuje Pico – stratowulkan będący najwyższym punktem całej Portugalii. W praktyce góry na Maderze i góry na Azorach to dwa różne światy: zielone, poszarpane granie Madery oraz surowe wulkany Azorów. Gdzie w góry w Portugalii wybrać się najpierw, zależy więc od tego, czy szukamy alpejskiego klimatu, wulkanicznej dziczy czy subtropikalnej wilgotnej dżungli.
Serra da Estrela: dach kontynentalnej Portugalii
Jeśli miałby powstać jeden symbol trekkingu na portugalskim kontynencie, byłaby nim Serra da Estrela – najwyższe pasmo górskie kontynentalnej Portugalii, rozciągnięte między dolinami rzek Mondego i Zêzere. To tutaj, na wysokości 1993 metrów, znajduje się Torre – najwyższy punkt lądowej części kraju, dostępny nawet asfaltową drogą, ale prawdziwe wrażenie robi dopiero wtedy, gdy dotrze się tam pieszo. To miejsce, które zasługuje na więcej niż jedno zdjęcie z parkingu – rozległe skalne płaskowyże, resztki dawnego lodowca i widoki sięgające po hiszpańską Peña de Francia sprawiają, że warto zaplanować tu cały dzień.
Najbardziej spektakularnym śladem po lodowcowej przeszłości gór jest Trilho do Vale Glaciar do Zêzere, trasa prowadząca doliną w kształcie litery U, jedną z najbardziej charakterystycznych form polodowcowych w Europie. Szlak łączy Torre z miasteczkiem Manteigas, prowadząc obok moren, granitowych bloków i punktów widokowych, z których dolina robi piorunujące wrażenie. Dla mniej wprawionych wędrowców doskonałym wprowadzeniem w krajobraz Serra da Estrela jest krótsza i łatwiejsza Rota das Faias malownicza pętla w okolicach Manteigas, prowadząca przez bukowy las, który jesienią zamienia się w morze złota i czerwieni, z widokiem na kaplicę i sam Vale Glaciar do Zêzere.
Warto też zboczyć w stronę Penhas Douradas, gdzie czeka na nas Miradouro do Fragão do Corvo. Jest to punkt widokowy na wysokości ponad 1400 metrów, z którego roztacza się panorama na Manteigas, dolinę lodowcową i pasma po hiszpańskiej stronie granicy. To jedno z tych miejsc, które rzadziej pojawiają się w przewodnikach, a zasługują na znacznie więcej uwagi niż otrzymują.
Peneda-Gerês: dzika północ i jedyny park narodowy kraju
Na północnym zachodzie, tuż przy granicy z Hiszpanią, rozciąga się Peneda-Gerês – jedyny park narodowy w całej Portugalii i jedno z najdzikszych miejsc na trasie każdej wyprawy w tutejsze góry. Granitowe grzbiety, dzikie konie garrano, kaskady spadające do naturalnych basenów i rzymskie drogi, wciąż widoczne pod stopami, tworzą tu krajobraz, który trudno pomylić z czymkolwiek innym w Europie.
Wśród licznych tras wyróżnia się Trilho dos Currais – szlak startujący z wioski Gerês, prowadzący przez granitowe pastwiska i skalne formacje aż do Miradouro de Pedra Bela, jednego z najsłynniejszych punktów widokowych w parku. Stąd rozciąga się widok na zbiornik Caniçada i zbiegające się rzeki Cávado i Caldo – kompozycja, która została uwieczniona nawet w poezji Miguela Torgi. To trasa wymagająca solidnej kondycji na starcie, ale nagroda na mecie w pełni rekompensuje ten wysiłek.
Poza utartym szlakiem: miejsca, które warto odkryć
Portugalskie góry kryją też trasy, które rzadziej trafiają na pierwsze strony blogów podróżniczych, a zasługują na osobny wpis w planie podróży. W Geoparku Arouca, na południe od Porto, drewniane kładki Passadiços do Paiva prowadzą osiem kilometrów wzdłuż wąwozu rzeki Paiva – to jedna z najbardziej fotogenicznych tras w kraju, łącząca łagodny trekking z dreszczykiem przejścia przez słynny most 516 Arouca, jeden z najbardziej efektownych wiszących mostów pieszych w Europie. Niedaleko stąd, w masywie Serra da Freita, warto zatrzymać się przy Miradouro da Frecha da Mizarela, czyli punkcie widokowym na najwyższy wodospad kontynentalnej Portugalii, gdzie rzeka Caima spada z ponad sześćdziesięciu metrów wprost do zalesionego wąwozu.
Lista miejsc poza utartym szlakiem na tym się nie kończy. Blisko Lizbony wznosi się Serra da Arrábida, gdzie wapienne klify i szmaragdowe zatoczki tworzą zupełnie inny, śródziemnomorski klimat trekkingu. Na południu kraju, w Algarve, czeka Serra de Monchique z najwyższym punktem regionu, a przez środkową część Algarve prowadzi Via Algarviana. Jest to długodystansowa trasa łącząca góry z wybrzeżem. Niedaleko Coimbry, w spokojnej Serra da Lousã, ukryte są kamienne wioski łupkowe i szlaki, na których niemal nigdy nie brakuje ciszy.
Azory: wulkaniczny trekking na końcu Atlantyku
Kto szuka intensywniejszych wrażeń niż kontynentalne szlaki, powinien rozważyć trekking na Azorach. To właśnie tu, na wyspie Pico, wznosi się najwyższy szczyt całej Portugalii – wulkan Pico o wysokości 2351 metrów. Wejście na szczyt po wulkanicznym rumoszu to prawdziwe wyzwanie, wymagające wcześniejszej rejestracji i dobrej kondycji, ale widok znad krateru na sąsiednie wyspy archipelagu wynagradza każdy metr podejścia. Pico to również miejsce, gdzie przy dobrej pogodzie można zobaczyć jeden z najbardziej spektakularnych wschodów słońca nad Atlantykiem.
Na São Miguel, największej wyspie archipelagu, azorskie szlaki trekkingowe prowadzą przez kalderę Sete Cidades, gdzie błękitne i zielone jeziora rozdzielają zbocza dawnego wulkanu. To właśnie tutaj, na São Miguel, na Azorach, znajduje się Miradouro da Boca do Inferno. To z kolei jeden z najbardziej rozpoznawalnych punktów widokowych archipelagu, z którego roztacza się panorama na jeziora Lagoa Azul i Lagoa de Santiago. Niedaleko warto odwiedzić też Miradouro da Vista do Rei, nazwany na cześć wizyty króla Karola I w 1901 roku. Osoby szukające dłuższego wyzwania mogą sięgnąć po Grande Rota de Santa Maria – blisko osiemdziesięciokilometrową pętlę okrążającą najstarszą wyspę archipelagu, prowadzącą przez czerwone klify, skamieniałości i opuszczone latarnie.
Madera: królestwo lewad i górskich grani
Trekking na Maderze to temat na tyle obszerny, że poświęciliśmy mu osobny, szczegółowy tekst. Wyspa słynie z sieci levad, czyli dawnych kanałów irygacyjnych, wzdłuż których biegną najłagodniejsze trasy, takie jak PR6 Levada das 25 Fontes, oraz z górskich grani – PR1 Vereda do Areeiro, łączący Pico do Arieiro i Pico Ruivo, uchodzi za jedną z najbardziej widowiskowych tras w Europie.
Hasło „PR1 Madera” najczęściej oznacza właśnie tę trasę: Pico do Arieiro – Pico Ruivo. Warto też zatrzymać się przy punktach widokowych: Miradouro dos Balcões blisko Ribeiro Frio, Miradouro da Eira do Serrado nad Curral das Freiras, Miradouro Lombo do Mouro przy drodze do Paul da Serra czy Miradouro de São Cristóvão na dzikim północnym wybrzeżu. Jeśli planujesz wyjazd na wyspę, koniecznie sprawdź najlepsze szlaki piesze na Maderze – znajdziesz tam pełne zestawienie tras z opisem poziomu trudności i czasu przejścia.
Camino de Santiago: alternatywa dla długodystansowców
Osoby, które marzą o wielodniowej wędrówce, ale niekoniecznie o górskiej technice, często pytają o Camino de Santiago. Warto jednak od razu sprostować częste nieporozumienie: portugalskie odcinki Camino to przede wszystkim popularne szlaki pielgrzymkowe prowadzące głównie asfaltem, przez wioski, pola i lasy, a nie przez góry. To świetna opcja dla kogoś, kto szuka dystansu, refleksji i spotkań z innymi wędrowcami przy stole w przydrożnej gospodzie, ale nie jest to zamiennik górskiego trekkingu opisanego wyżej. Jeśli zależy ci na górskim profilu i granitowych graniach, lepiej sprawdzą się trasy w Serra da Estrela lub Peneda-Gerês.
Szlaki nadmorskie jako urozmaicenie
Choć głównym bohaterem tego przewodnika są góry, warto wspomnieć o dwóch trasach, które doskonale uzupełniają górską wyprawę. Szlak rybaka w Portugalii, czyli słynny Fisherman’s Trail na wybrzeżu Alentejo i Algarve, prowadzi klifami nad Atlantykiem i jest jedną z najpiękniejszych tras przybrzeżnych w Europie. Jego odgałęzieniem jest trasa Siedmiu Wiszących Dolin, jest ona krótsza, ale równie widowiskowa, prowadząca wzdłuż złocistych klifów i ukrytych plaż. To dobry sposób, by po kilku dniach w górach dać nogom nieco inny rytm, nie tracąc przy tym nic z portugalskiego klimatu przygody.
Portugalia trekking: zanim spakujesz plecak
Trekking w Portugalii to podróż przez zaskakująco różnorodne krajobrazy – od polodowcowych dolin Serra da Estrela, przez dzikie granie Peneda-Gerês, po wulkaniczne szczyty Azorów. Zanim jednak wyruszysz, warto sprawdzić atrakcje Portugalii, które można połączyć z górską wyprawą, zorientować się w cenach w Portugalii, by dobrze zaplanować budżet, oraz wybrać jedno z najlepszych miast na city break w Portugalii jako bazę wypadową przed lub po trekkingu. Niezależnie od tego, czy wybierzesz klasyczną Serra da Estrela, dziki Peneda-Gerês, czy zdecydujesz się polecieć aż na Azory, jedno jest pewne: portugalskie szlaki górskie potrafią zachwycić nawet doświadczonych wędrowców.
Tekst powstał we współpracy z Visit Portugal
