Gdzie leży Toskania i dlaczego warto ją odwiedzić?
Toskania to kraina historyczna, a zarazem region administracyjny w środkowych Włoszech. Mieści się w Apeninach Północnych (tzw. Apeniny Toskańskie), nad morzem Liguryjskim i Tyrreńskim. Dawniej obszar ten nazywany był Etrurią – zamieszkiwali go Etruskowie.
Region jest jednym z najpopularniejszych i najważniejszych centrów turystycznych na świecie. Swoją atrakcyjność zawdzięcza licznym zabytkom, zamkom, światowej sławy muzeom, a także bogatej kulturze, wybornej włoskiej kuchni i malowniczym widokom.
Toskania – lotniska i dojazd do regionu
Podróż do Toskanii najwygodniej rozpocząć samolotem – z Polski dotrzesz tu i bezpośrednio, i z przesiadką. Najbliżej regionu znajdują się dwa lotniska:
- Florencja Amerigo Vespucci (FLR) – dobry pomysł, jeśli planujesz zwiedzanie Florencji, Sieny i środkowej Toskanii,
- Piza – lotnisko Galileo Galilei (PSA) – to największy port obsługujący region i najczęstszy wybór przy lotach do Toskanii z Polski. Dostępne są regularne połączenia bezpośrednie, głównie tanimi liniami (lata tam i Wizzair, i Ryanair). Z Pizy łatwo dojechać m.in. do Florencji, Lukki czy La Spezii.
Jako alternatywę warto rozważyć Bolonię (BLQ) lub Rzym (FCO, CIA). Choć pierwsze lotnisko znajduje się poza Toskanią, jest świetnie skomunikowane z wieloma polskimi portami, a z miasta łatwo dojedziesz do Florencji pociągiem. Przy dłuższym urlopie dobrym pomysłem jest lot do Rzymu.
Warto wiedzieć: jeśli Twój plan obejmuje małe miasteczka, doliny i winnice, najlepiej od razu wypożyczyć samochód. Na większości lotnisk w Toskanii zrobisz to na miejscu, a samochód znacznie ułatwi poruszanie się poza głównymi miastami. Przy trasach miejskich i punktowych zwiedzaniu sprawdzi się także pociąg, szczególnie między Pizą, Florencją i Sieną.
Co warto zobaczyć w Toskanii? Najważniejsze atrakcje
Toskania słynie z wina oraz zachwycających krajobrazów z polami lawendy, cyprysami, gajami oliwnymi i winnicami. Region obfituje w rozmaite zabytki, ale też termy, plaże i inne atrakcje. Gdzie szczególnie warto się udać?
Najpiękniejsze miasta w Toskanii
- Florencja: stolica regionu, w której zobaczysz m.in. wiele pięknych kościołów.
- Piza: to tutaj mieści się jedna z najsłynniejszych budowli na świecie, czyli tzw. Krzywa Wieża.
- Siena: miasto jest znane z niezwykłej architektury, a także dorocznych wyścigów konnych na Piazza del Campo.
- Lukka: miejsce narodzin słynnego kompozytora Giacomo Pucciniego, zachwycające zabytkami.
- San Gimignano: jedno z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast Europy, z wieloma wybitnymi winnicami.
- Arezzo: miasto o wielu wspaniałych zabytkach, a także unikalnej, prawdziwie toskańskiej atmosferze.
- Montepulciano: słynie z wytwarzanym w tym miejscu win, z których najbardziej znane jest wyborne Nobile.
- Cortona: miasto, które swoją popularność zawdzięcza książce i filmowi „Pod Słońcem Toscanii” oraz zainspirowanemu nimi festiwalowi.
- Volterra: miejsce, w którym wydobywa się wysokiej jakości alabaster, w którym można podziwiać starożytną architekturę.
- Grosseto: pięknie położone miasto w pobliżu Parku Narodowego Maremma, z wieloma spektakularnymi zabytkami.
- Livorno – miasto portowe, o autentycznym, lokalnym charakterze, w mieście i najbliższej okolicy znajdują się piękne plaże.
Termy w Toskanii – które gorące źródła warto odwiedzić?
Gorące źródła w Toskanii kuszą bliskością prozdrowotnej natury. Woda w toskańskich termach jest bogata w siarkę i minerały, w dodatku malowniczo wypływa wprost ze skał, rozlewając się kaskadami i tworząc naturalne baseny. Niektóre z nich funkcjonują jako ogólnodostępne kąpieliska na świeżym powietrzu (np. Terme di Saturnia, Bagni San Filippo, Bagno Vignoni,), inne działają w formie płatnych kompleksów SPA (np. Terme di Chianciano).
Dużą zaletą toskańskich term jest ich dostępność przez cały rok. Woda ma stałą temperaturę, zwykle ok. 37°C, dlatego „morsować” tu mogą nawet zmarzluchy. Najlepszy moment na wizytę to wczesna wiosna, jesień oraz zima. Poza sezonem jest spokojniej, a różnica między temperaturą wody i powietrza działa na korzyść całego doświadczenia.
Warto wiedzieć: większość term leży poza miastami i głównymi trasami kolejowymi. Najwygodniejszym rozwiązaniem jest dojazd samochodem.
Bagni di San Filippo
Termy pod wygasłym wulkanem Monte Amiata, w fantazyjnych białych formacjach wapiennych. W sadzawkach możesz relaksować się w gorącej wodzie o właściwościach leczniczych.
Bagno Vignoni
Wyłączony z użytku zbiornik z leczniczą wodą geotermalną, ulokowany w centralnym punkcie średniowiecznego miasteczka. Na miejscu możesz przy okazji zwiedzić mały park archeologiczny, a także zażyć kąpieli – u podnóży wzgórza znajdziesz popularne gorące źródła.
Terme di Saturnia
Terme di Saturnia to najbardziej rozpoznawalne i fotografowane termy w regionie. Znajdują się w południowej Toskanii, w okolicach miejscowości Saturnia, w prowincji Grosseto. Naturalne źródła zasilają tu słynne wapienne kaskady Cascate del Mulino, do których wstęp jest darmowy i dostępny przez całą dobę.
Kąpiel odbywa się w naturalnych basenach o różnej głębokości, a woda ma intensywny zapach siarki – nie martw się, po chwili przestaniesz zwracać na to uwagę. Warto zabrać ze sobą ręcznik i obuwie do wody.
Tuż obok działa płatny kompleks Terme di Saturnia Spa & Golf Resort, gdzie możesz skorzystać z basenów, zabiegów i noclegu. Do Saturnii najłatwiej dojechać samochodem – z okolic Sieny lub Pienzy to ok. 1,5-2 godziny jazdy.
Plaże w Toskanii
Region nie słynie raczej z plaż, ale mimo to miłośnicy takiego wypoczynku bez problemu znajdą miejsce dla siebie. Koniecznie sprawdź lokacje na wybrzeżu Etruskim i Versilia, a także zobacz plaże w takich miastach, jak np. Massa-Carrara czy Grosseto. Nadbrzeże jest zwykle piaszczyste i zadbane, co czyni Toskanię świetnym kierunkiem na rodzinny wypoczynek.
Dom i droga gladiatora Toskania – gdzie kręcono kultowe sceny?
„Gladiator” Ridleya Scotta sprawił, że wiele osób wyobraża sobie południową Toskanię jako krajobraz pełen spokoju, przestrzeni i światła. Ten obraz zawdzięczamy najbardziej rozpoznawalnym scenom filmu, czyli spacerowi Maximusa przez pole zboża, cyprysowe drogi i widokowi jego rodzinnego domu. Ujęcia powstały w Val d’Orcia, kilka kilometrów od Pienzy i San Quirico d’Orcia.
Tak zwana droga gladiatora w Toskanii znajduje się przy Agriturismo Terrapille. To krótki odcinek polnej drogi biegnącej między wzgórzami i polami. Wiosną dominuje zieleń, latem złoto zbóż, jesienią stonowane brązy. Dojazd jest możliwy samochodem, jednak ostrożnie: ostatni fragment szosy jest szutrowy.
Kilka minut jazdy dalej znajduje się dom gladiatora, czyli charakterystyczny budynek znany z finałowych ujęć filmu. W rzeczywistości to Podere Belvedere położony tuż przy drodze SP146, między Pienzą a San Quirico d’Orcia. Nie jest dostępne do zwiedzania, to prywatna posesja, więc obejrzysz ją z drogi lub pobliskiego punktu widokowego.
Cały obszar doliny Val d’Orcia najlepiej zwiedzać samochodem. Drogi są widokowe, ale kręte, dlatego warto zaplanować więcej czasu na przejazdy i postoje. A może zechcesz zostać tu na dłużej? Nocleg w agroturystyce w okolicy Pienzy lub San Quirico d’Orcia pozwoli oglądać tutejsze najpiękniejsze momenty – wschody i zachody słońca.
Cyprysowe drogi w Toskanii
Słyszysz „Toskania”, widzisz cyprysy? To nie przypadek! Aleje cyprysowe są jednym z najbardziej rozpoznawalnych motywów regionu. Wracają na zdjęciach, pocztówkach i okładkach albumów. Stanowią część normalnego krajobrazu i lokalnych dróg. Właśnie dlatego najlepiej traktować je jako krótkie przystanki w trasie, a nie cel sam w sobie.
- Jednym z najsłynniejszych miejsc jest Bolgheri – tamtejsza aleja cyprysowa, którą tworzy ponad 2000 drzew. Dobrze wygląda o każdej porze dnia, ale rano i późnym popołudniem światło jest tu miękkie, rozproszone i romantyczne.
- Strada di Valoresi w dolinie Val d’Orcia – to kręta, spokojna droga wijąca się między wzgórzami, często pojawiająca się na zdjęciach promujących Toskanię. Nie ma tu jednego, najlepszego punktu widokowego – piękne kadry powstają podczas leniwej jazdy i krótkich postojów przy poboczu.
- Cipressi di San Quirico d’Orcia – niewielki okrąg cyprysów położony tuż przy drodze SP146, między Pienzą a San Quirico d’Orcia.
- W regionie Crete Senesi, niedaleko Asciano, znajduje się Agriturismo Baccoleno. Prowadzi do niego kręta, bardzo fotogeniczna aleja cyprysowa, którą najlepiej oglądać z pobliskiego wzgórza.
Jeśli planujesz zdjęcia, najlepszym momentem jest tzw. złota godzina, tuż po wschodzie lub przed zachodem słońca. Wiosna i jesień obdarują Cię przepiękną paletą barw, ale i latem można trafić na dobre światło, zwłaszcza wcześnie rano.
Winnice Toskanii – które warto odwiedzić?
Wino w Toskanii powstaje tu od wieków, a uprawa winorośli wrosła w tradycję regionu. Robi się to i w dużych winnych apelacjach, i w niewielkich rodzinnych gospodarstwach. Toskania i winnice to nierozerwalny duet, który wpływa na krajobraz i lokalną kuchnię. Które miejsca odwiedzić?
- Chianti to pagórkowata kraina między Florencją a Sieną. Właśnie stąd pochodzi Chianti Classico DOCG, a trasa biegnąca przez Radda, Castellinę i Gaiole pozwala łączyć degustacje z widokowymi przejazdami.
- Montepulciano, znane z Vino Nobile di Montepulciano DOCG. Wina powstają tu głównie ze szczepu sangiovese, a same piwnice często znajdują się pod historycznym centrum miasta.
- Montalcino, kojarzone z jednym z najbardziej prestiżowych win Włoch – Brunello di Montalcino DOCG. Winnice są rozproszone wokół wzgórza.
- Wzdłuż wybrzeża rozpościera się region Bolgheri, znany z tzw. Super Toskanów. Powstają tu wina Sassicaia czy Ornellaia.
- Niedaleko term Saturnii, leży obszar Morellino di Scansano. To może mniej oczywisty kierunek, ale ciekawy dla osób, które chcą połączyć Toskanię, wino i termy w jednym planie podróży.
Ciekawostka: DOCG (Denominazione di Origine Controllata e Garantita) to najwyższa włoska kategoria jakości wina, oznaczająca, że jego pochodzenie, odmiany winogron i sposób produkcji są ściśle kontrolowane. Każde wino DOCG przechodzi oficjalną degustację i otrzymuje numerowaną banderolę na szyjce butelki jako gwarancję autentyczności.
Większość winnic można odwiedzać w dowolnym momencie, ale w sezonie warto wcześniej zarezerwować degustację – szczególnie w Chianti, Montepulciano i Montalcino. Standardem jest zwiedzanie z przewodnikiem, degustacje oraz możliwość zrobienia zakupów miejscu.
Najlepszy czas na wizyty w winnicach to wiosna i wczesna jesień. Latem bywa na to za gorąco, a w czasie winobrania liczba dostępnych terminów jest ograniczona.
Toskania rowerem – trasy, krajobrazy i tempo
Zwiedzanie Toskanii rowerem to świetny pomysł na wakacje. Trasy regionu są bardzo różnorodne, dobrze odnajdziesz się tutaj niezależnie od tego, czy jeździsz rekreacyjnie, czy jesteś zaawansowanym kolarzem.
Szlaki prowadzą przez wzgórza, winnice, miasteczka na grzbietach pagórków i doliny z polnymi drogami. Wśród nich – szosowe, gravelowe oraz odpowiednie dla rowerów elektrycznych. Różnice wysokości bywają spore, dlatego e-bike to dobre rozwiązanie, jeśli chcesz skupić się na krajobrazie, a nie na przewyższeniach.
Warto wiedzieć: rowery elektryczne bez problemu wypożyczysz w większych miejscowościach, takich jak Florencja, Siena, Pienza czy Montalcino. Część wypożyczalni oferuje transport sprzętu w jedno miejsce i odbiór w innym, dzięki czemu nie musisz planować tras w formie pętli.
Które regiony warto odwiedzić?
- Chianti, szczególnie trasy między Radda, Castelliną i Gaiole o niewielkim ruchu, prowadzące przez winnice i gaje oliwne. To dobre miejsce na rower szosowy, choć podjazdy potrafią być długie i wymagające.
- Val d’Orcia to malownicza i mało wymagająca opcja. W okolicach Pienzy i San Quirico d’Orcia znajdziesz krótsze pętle z częstymi punktami widokowymi. To trasy odpowiednie także dla mniej doświadczonych osób, zwłaszcza jeśli zdecydują się na rower elektryczny.
- Crete Senesi – to właśnie tutaj przebiega legendarna trasa L’Eroica (historyczny, toskański wyścig rowerowy), znana z białych dróg i falujących wzgórz. Nawet poza dniami wydarzenia możesz przejechać wybrane fragmenty, dostosowując dystans do własnych możliwości.
Najlepszy czas na rower w Toskanii to wiosna i jesień. Temperatury są wtedy umiarkowane, a ruch na drogach mniejszy niż latem. Jeśli przyjedziesz w lipcu i sierpniu, warto planować wyjazdy wcześnie rano i unikać długich tras w pełnym słońcu.
Wakacje w Toskanii – plan zwiedzania na kilka dni
Wakacje w Toskanii najlepiej zaplanować tak, by uchwycić esencję, to, co najlepsze. Poniżej propozycja 5-dniowego planu zwiedzania Toskanii.
Dzień 1 – Florencja
Jeden dzień wystarczy na spacerowe zwiedzanie historycznego centrum. Jeśli planujesz wstąpić do muzeów i falerii, dobrze zarezerwować bilety wcześniej. Nocleg w mieście lub na jego obrzeżach ułatwi start kolejnego dnia.
Dzień 2 – Siena i okolice
Z Florencji kierunek Siena. By poczuć klimat miasta, zajrzyj do średniowiecznego centrum i na Piazza del Campo – wystarczy 4-5 godzin. Popołudnie możesz przeznaczyć na krótki przejazd w stronę Chianti lub nocleg w agroturystyce między Sieną a Val d’Orcia.
Dzień 3 – Val d’Orcia
Czas na zdjęcia jak z pocztówki, w rolach głównych: Val d’Orcia, cyprysowe drogi i punkty widokowe. To dobry moment na termy lub krótką trasę rowerową.
Dzień 4 – Montepulciano i Pienza
Rano Montepulciano, zwiedzanie winiarni i widoki z murów miasta. Następnie Pienza, niewielka, ale dobrze zaplanowana renesansowa miejscowość.
Dzień 5 – wybrzeże lub alternatywy
A może nad morze? Na przykład w Castiglione della Pescaia. Alternatywy plaży brzmią równie kusząco: termy, winnice albo spokojny odpoczynek bez przemieszczania się będą wspaniałym zwieńczeniem toskańskich wakacji.
Kiedy najlepiej odwiedzić Toskanię?
Łagodny, ciepły klimat śródziemnomorski sprzyja turystom o różnych preferencjach co do terminu wyjazdu. Jak jednak ocenić, kiedy jest najlepszy czas na wizytę w Toskanii? Wiele zależy od Twoich oczekiwań i potrzeb.
Styczeń – Marzec:
Początek roku jest dość chłodny, ale pogoda sprzyja zwiedzaniu. Wtedy z powodzeniem możesz też wybrać się na narty, np. do Abetone.
Kwiecień – Czerwiec:
Wiosną warunki atmosferyczne są coraz przyjemniejsze, a natura zachwyca swoją bujnością. W tym czasie możesz spacerować, zwiedzać i odkrywać uroki miejscowej przyrody.
Lipiec – Sierpień:
Szczyt sezonu turystycznego to także moment, w którym jest najcieplej. Lato to odpowiednia pora dla miłośników plażowania i festiwali. Jest to też okres, kiedy kwitnie lawenda.
Wrzesień – Październik:
Jesień przynosi nieco niższe temperatury i wytchnienie od tłumów. Mimo to warunki nadal są wyjątkowo przyjemne, dlatego możesz wtedy np. zwiedzać i degustować wina.
Listopad – Grudzień:
Koniec roku to ciekawa opcja, jeśli chcesz nieco mniej wydać na wakacje i preferujesz spokojniejsze zwiedzanie. Dodatkowym atutem jest świąteczna atmosfera i lokalne bożonarodzeniowe jarmarki.
Gdzie spać w Toskanii?
Przeglądając oferty znajdziesz rozmaite noclegi w Toskanii. Najpopularniejszymi miasteczkami turystycznymi są m.in. Siena, Montepulciano, Pienza oraz miejscowości w regionie Chianti. Praktycznie każda większa lokacja posiada szeroką ofertę zakwaterowania.
Słynnym luksusowym hotelem jest np. Grand Hotel Continental w Siennie. W przypadku średniej półki cenowej, wiele dobrych opinii ma np. Hotel La Pace w Pizie. Popularną budżetową propozycją jest z kolei np. Hostel Archi Rossi we Florencji.
Co i gdzie zjeść w Toskanii?
W Toskanii możesz rozkoszować się tradycyjną włoską kuchnią, w tym m.in. wyborną pizzą. Koniecznie sprawdź jednak dania typowe dla tego regionu, takie jak np.:
- Bistecca alla fiorentina: stek z polędwicy z kością z młodego wołu lub jałówki.
- Panzanella: sałatka z namoczonego czerstwego chleba, pomidorów i cebuli (często też z ogórka i bazylii), polana mieszanką octu i oliwy z oliwek.
- Pappardelle al cinghiale: danie makaronowe z sosem z dzika.
- Ribollita: zupa z białej fasoli, chleba, warzyw (m.in. kapusta, cebula, marchewka) i mieszanki ziół.
- Castagnaccio: ciasto z mąki kasztanowej, z bakaliami, listkami świeżego rozmarynu i oliwą.
- Cantucci: dość twarde i suche ciasteczka z jajek, mąki, cukru i migdałów.
W Toskanii działa wiele świetnych restauracji i rodzinnych knajpek, w których można z przyjemnością poznawać toskańskie kulinaria. Na polecenie szczególnie zasługuje np. Osteria La Porta w Monticchiello.
Zwiedzanie Toskanii: Podsumowanie
- Przy zwiedzaniu Toskanii świetnym ruchem jest wynajem samochodu.
- Dobrym rozwiązaniem w Toskanii jest wybór bazy noclegowej w okolicach Sieny lub Val d’Orcia, ale przy dłuższym pobycie warto zmieniać miejsca co 2-3 dni.
- Warto zostawić jeden dzień bez sztywnego planu – zwiedzanie Toskanii w pośpiechu traci sens, a najciekawsze miejsca często pojawiają się przy okazji, po drodze.
